KIP VOOR OP REIS IN 1553

ETEN IN DE BUS IN CHINA
February 15, 2021
Podcasts over eten
February 18, 2021
April 20, 2021

ETEN UIT DE NATUUR: MIGRANTEN IN NOORD-NEDERLAND

Etnoloog Carolina Verhoeven van Stichting Culinair Erfgoed Centrum beheerde jarenlang het Culinair Historisch Museum in Haulerwijk, Friesland en werkt nu aan een groot project – en […]
April 13, 2021

BANANEN OP DE FIETS

Het is tegenwoordig standaard dat wielerploegen een eigen diëtist en kok meenemen naar de koers. Die zorgen ervoor dat de renners genoeg eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen […]
April 7, 2021

KOREAANS BLIKVOER

Het conservenblik is een uitvinding uit het leger. En dat militaire blikvoer ligt weer aan de basis van de Koreaanse budae-jjigae, met knakworst, smac en corned […]
March 26, 2021

RECEPT PARMENTIER 2.0

Geroosterde prei met aardappelpuree en citroen-knoflookboter Op 3 oktober 1950 kregen tweedeklaspassagiers op een stoomschip op weg naar Indië Parmentiersoep, een van mijn favorieten. De soep […]

Het leukste en raarste recept voor op reis staat in Dat playsant hoofken vā recepten (Antwerpen, 1553), een zogenaamd sekretenboek, boeken vol ‘geheimen’. Van recepten voor huismiddeltjes tegen ziekten tot handleidingen om buskruit goud te maken. Het boekje ligt in het Allard Pierson.

‘Om eenen capuyn oft hoen binnen twee uren tijts te braden/als ghy over wech rijdt. Neempt een stuck staels so lanck als de capuyn/en maket gloeyende heet Ende als ghy uwen capuyn oft hoen gereet gemaekt hebt/soo doet daer olie en sout in/dan soo steect dat gloeyend stael inden capuyn/ende windet in een schoon witte servette/daer sal de capuyn in liggen brade binne twee oft iii ure tijts/al ust dat ghy daer mede reyst.’

Oftewel, steek een gloeiend heet stuk ijzer in een kapoen (een gecastreerde haan) of kip, die je hebt ingesmeerd met olie en zout, en wikkel hem in een schone witte doek. Neem de kapoen zo mee op reis. Na twee of drie uur lopen of rijden is het vlees gebraden en gaar.

Zou dat werken? Het lijkt me dat, zelfs als de kip goed doorgaart, de buitenkant onaantrekkelijk blijft, zo zonder hitte. Dan deden padvinders in de 20e eeuw het beter. Volgens een recept in het boek Expeditie in Nederland (1992) gaarde je een kip op reis door hem te vullen met kiezelstenen die je heet liet worden in een kampvuur. Dan bond je het beest in aluminiumfolie en een stevige diepvrieszak, en die stopte je weer in je slaapzak. Daarmee vervolgden de scouts hun hike. ‘Eenmaal op de volgende bivakplaats aangekomen is de kip al bijna gaar.’ Hij moest alleen nog even aan het spit om ook de buitenkant gaar te krijgen – een goede oplossing voor het 16e-eeuwse probleem.

Maar ja, toen ik dit verhaal aan de scouts vertelde die ik voor mijn boek interviewde, begonnen ze hard te lachen: “De kip wordt zo misschien wel gaar, maar waar haal je op expeditie zomaar een kip vandaan? En hij is toch ook veel te zwaar om mee rond te lopen?”

Het blijft dus nog even een mysterie. Ook wel passend, bij zo’n sekretenboek.

Padvinders bouwen hun eigen ondergrondse oventje

MEER LEZEN OVER DE GESCHIEDENIS VAN ETEN OP REIS? KOOP MIJN BOEK TREK!
LIEFST BIJ JE PLAATSELIJKE BOEKHANDEL, OF: